Czy zdarza Ci się wrócić do domu po całym dniu pracy i mieć ochotę z nikim nie rozmawiać? Nie dlatego, że nie lubisz towarzystwa współpracowników albo że coś jest nie tak, ale dlatego, że czujesz, że potrzebujesz ciszy, spokoju i chwili tylko dla siebie.
W świecie, w którym jesteśmy niemal cały czas dostępni, taka potrzeba może budzić wyrzuty sumienia. Wiadomości, telefony, spotkania, praca, obowiązki czy media społecznościowe – każdego dnia dociera do nas ogromna ilość informacji i bodźców. Nic dziwnego, że czasem nasz organizm „potrzebuje się wyłączyć”.
Kiedy kontakt z innymi zaczyna być męczący?
Przeciążenie społeczne pojawia się wtedy, gdy liczba interakcji i oczekiwań płynących z otoczenia zaczyna przekraczać nasze możliwości regeneracyjne. Nie chodzi wyłącznie o liczbę osób, z którymi mamy kontakt. Przytłaczające może być również ciągłe dopasowywanie się do innych, kontrolowanie własnych emocji, tłumienie swoich potrzeb czy próba sprostania oczekiwaniom otoczenia. Szczególnie łatwo przeoczyć ten rodzaj zmęczenia, gdy jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że trzeba być „w porządku” wobec innych. W pracy zachowujemy profesjonalizm, w domu staramy się być jak najbardziej obecni dla bliskich, a w relacjach często przejmujemy się tym, co czują inni. W pewnym momencie może zabraknąć przestrzeni na pytanie: czego ja tak naprawdę potrzebuję?
To nie tylko zmęczenie psychiczne
Przeciążenie nie dotyczy wyłącznie emocji. Współczesne życie dostarcza nam również ogromną ilość bodźców sensorycznych i poznawczych. Sztuczne światło, ekrany, powiadomienia, zgiełk, nieustanny napływ nowych informacji sprawiają, że nasz mózg praktycznie nie ma okazji do całkowitego wyciszenia. Właśnie dlatego możemy mieć wrażenie, że odpoczywamy, a mimo to nadal odczuwamy zmęczenie.
Poczucie przewlekłego zmęczenia, które nie znika nawet po czasie wolnym, trudności z koncentracją, napięcie mięśniowe czy rozdrażnienie mogą być sygnałami, że potrzebujemy prawdziwej regeneracji.
Dlaczego empatia może dodatkowo obciążać?
Osoby wysoko empatyczne mogą szczególnie mocno odczuwać emocje innych ludzi. Łatwo zauważają napięcie, stres czy zły nastrój w swoim otoczeniu i mogą je w pewnym stopniu „chłonąć”.
Taka cecha jest ogromną wartością w relacjach, ale bez odpowiednich granic może prowadzić do wewnętrznego przeciążenia. Dlatego dbanie o własne potrzeby nie jest egoizmem. Wręcz przeciwnie. Granice są potrzebne, aby móc zdrowo współodczuwać z innymi. A gdy cały czas jesteśmy skupieni na potrzebach innych, możemy nie zauważać własnych.
Czy serial i telefon naprawdę są odpoczynkiem?
Po intensywnym dniu często sięgamy po telefon, media społecznościowe albo ulubiony film. Wydaje nam się, że skoro siedzimy na kanapie, to przecież odpoczywamy. Ale odpoczynek fizyczny nie zawsze oznacza odpoczynek dla naszego układu nerwowego. Kolejny film, wiadomości, nowe posty dostarczają nowych bodźców. Zamiast wyciszenia pojawia się dalsza stymulacja.
Dlatego po godzinie spędzonej przed ekranem możemy czuć się bardziej zmęczeni niż przed rozpoczęciem „odpoczynku”.
Samotność nie zawsze oznacza osamotnienie
Warto rozróżnić dwie rzeczy: osamotnienie (loneliness) i samotność z wyboru (solitude).
Osamotnienie wiąże się z poczuciem braku bliskości i relacji. Samotność natomiast może być świadomie wybraną przestrzenią, której potrzebujemy, żeby odzyskać równowagę. Właśnie ten rodzaj samotności może dać nam przestrzeń na zadanie sobie pytania: „Co tak naprawdę czuję i czego potrzebuję?”. Bez presji, bez konieczności reagowania na otoczenie i dostosowywania się do innych.
Jak znaleźć przestrzeń na regenerację?
Nie zawsze będziemy potrzebować całego dnia spędzonego w samotności. Czasem wystarczy kilka prostych zmian.
Zacznij od ekranów – spróbuj przeznaczyć 30 minut dziennie na spacer bez zbędnych bodźców. Warto również odłożyć telefon na około godzinę przed snem.
Wprowadź mikroregenerację – kilka minut spokojnych ćwiczeń oddechowych może pomóc przejść w stan większego relaksu.
Stwórz miejsce do wyciszenia – wystarczy niewielka przestrzeń, w której jest spokojnie, przyjemnie i możliwie mało bodźców.
Powiedz bliskim, czego potrzebujesz – potrzeba samotności nie musi być komunikowana przez nagłe znikanie czy unikanie innych. Wystarczy prosty i krótki komunikat: „Potrzebuję dziś trochę czasu dla siebie”. To zadbanie o własne zasoby, a nie odrzucenie drugiej osoby.
Podsumowanie – nie musisz zasługiwać na samotność
Być może największą zmianą jest potraktowanie samotności nie jako nagrody po wyjątkowo trudnym i wyczerpującym dniu, ale jako jednej z podstawowych potrzeb. Nie musimy najpierw być produktywni, pomocni i dostępni dla wszystkich, żeby „zasłużyć” na chwilę spokoju.
A czasem najlepsze, co możemy zrobić dla swoich relacji, to właśnie wycofać się na chwilę, odpocząć i odzyskać własną energię. Bo żeby móc być wsparciem dla innych i budować wartościowe relacje, musimy mieć z czego czerpać. Jeśli szukasz rozwiązań, które wspierają regenerację całego zespołu, sprawdź, jak działa Zdrowe Biuro.
