OkiemFizjo: Ergonomia w miejscu pracy – inwestycja w dobre samopoczucie i zdrowie

Empty modern office space with sleek chairs and large windows overlooking city buildings.

Czy nieprawidłowa ergonomia może mieć wpływa na jakość życia? Ostatnio miałam do czynienia z przykładem w najbliższym otoczeniu. Moja przyjaciółka jest graficzką. Przez wiele miesięcy pracowała na laptopie bez zewnętrznej myszki, wyłącznie na touchpadzie laptopa, który na dodatek był ustawiony pod kątem. Nie zwracała na to większej uwagi, a dodanie kolejnego sprzętu do pracy było dla niej zbędną czynnością. Do czasu aż pewnego dnia ból nadgarstka i przedramienia był tak silny, że nie mogła swobodnie poruszyć ręką.

Jak się domyślasz, sytuacja skończyła się zwolnieniem lekarskim. Jednak samo L4 to nie był jej największy problem. Musiała też odłożyć na bok swoją pasję jaką jest rękodzieło, które uprawiała od lat. Szydełkowanie, które dawało jej radość i wytchnienie po pracy, stało się niemożliwe. Jeden zły nawyk przy biurku wyłączył ją z dwóch sfer życia jednocześnie.

Ta historia nie jest wyjątkowa. Słyszę o podobnych sytuacjach regularnie podczas konsultacji ergonomicznych. Dlatego przy okazji Światowego Dnia Ergonomii, który obchodzimy w listopadzie, warto porozmawiać wprost o tym, co dzieje się w ciele, kiedy przez lata ignorujemy warunki, w których pracujemy.

praca biurowa

Co dzieje się w ciele podczas pracy w złej pozycji?

Zwykle ból nie pojawia się od razu. To wynik miesięcy lub lat mikrourazów, które kumulują się w tkankach niezauważalnie. Kiedy pracujesz w nieprawidłowej pozycji, konkretne grupy mięśni pracują nieprzerwanie, bez możliwości rozluźnienia. Dochodzi do przewlekłego przeciążenia – najpierw pojawia się napięcie i zmniejszenie mobilności, potem ból przy ruchu, a w końcu ból spoczynkowy, który nie odpuszcza nawet po zakończeniu pracy.

Szczególnie ważna jest kwestia odżywienia stawów. Chrząstka stawowa nie ma własnego ukrwienia – odżywia się przez dyfuzję, czyli przez ruch. Kiedy staw przez wiele godzin pozostaje w tej samej pozycji, chrząstka dosłownie głoduje. Z czasem traci swoją sprężystość i zdolność do amortyzacji. Właśnie dlatego długotrwałe siedzenie niszczy stawy nie dlatego, że są przeciążone ruchem, lecz dlatego, że ruchu jest za mało.

Do tego dochodzi przeciążenie innych struktur biernych: więzadeł, torebek stawowych i krążków międzykręgowych. Krążek lędźwiowy pod wpływem długiego siedzenia traci nawodnienie i zmniejsza swoją wysokość. W ciągu dnia pracy kręgosłup dosłownie skraca się o kilka milimetrów. Dla zdrowych krążków to norma, która odwraca się w nocy podczas snu. Dla przeciążonych i odwodnionych to kolejny krok w kierunku dyskopatii.

organizacja stanowiska pracy

Ból pleców w Polsce

W 2023 roku choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej były najczęstszą przyczyną absencji chorobowej w Polsce, generując 40,4 miliona dni zwolnień lekarskich, co stanowiło 17% ogółu dni absencji. To więcej niż choroby układu oddechowego i zaburzenia psychiczne razem wzięte.

Badanie przeprowadzone wśród polskich pracowników biurowych wykazało, że 79% z nich odczuwa ból spowodowany pracą za biurkiem. Do najczęstszych dolegliwości należą ból kości krzyżowej i ból szyi, zgłaszane przez ponad połowę badanych. Ponad 80% respondentów przyznało, że ból pleców negatywnie wpływa na wykonywanie pracy.

Co to oznacza dla pracodawcy? Że statystycznie czterech na pięciu pracowników biurowych odczuwa ból, który obniża ich efektywność. Biorąc pod uwagę fakt, że tego typu bólowi można łatwo zapobiec, jest to poważny problem.

fizjoterapeutka w biurze

Zdrowe plecy, a biuro

Ból pleców w biurze rzadko wynika z jednej przyczyny. Dlatego też rzadko rozwiązuje go jedna interwencja. Z mojego doświadczenia po kilkunastu latach pracy z firmami wynika, że trwałą zmianę przynoszą dwa elementy działające razem.

Pierwszym jest audyt ergonomiczny stanowisk pracy. To nie przegląd krzeseł i biurek pod kątem zgodności z normami. Skupiamy się bardziej na ocenie konkretnego człowieka przy konkretnym stanowisku: jak siedzi, jak ustawia nadgarstki, gdzie pada wzrok na monitor, czy ma oparcie dla łokci i czy z niego korzysta. Z audytu wychodzą konkretne zalecenia, często bardzo proste i tanie w realizacji, które od razu zmieniają obciążenie ciała podczas pracy.

Drugim elementem są konsultacje fizjoterapeutyczne dla pracowników. Audyt mówi, jak powinno wyglądać stanowisko. Fizjoterapeuta pokazuje, jak dbać o kręgosłup i stawy: jak prawidłowo siedzieć, jak oddychać podczas pracy, które mięśnie trzeba wzmocnić, żeby kręgosłup miał lepsze wsparcie, i jak samodzielnie rozładowywać napięcia, które będą się pojawiać w ciągu dnia.

Historia mojej koleżanki skończyła się dobrze: wróciła do szydełkowania po kilku tygodniach rehabilitacji i zmianie stanowiska pracy. Myszka bezprzewodowa i odpowiednia poduszka kosztowały ją łącznie mniej niż jeden dzień zwolnienia. Gdyby ktoś powiedział jej o tym wcześniej, nie musiałaby tracić ani chwili bycia w kontuzji.

Ergonomia nie jest dodatkiem do wellbeingu, lecz inwestycją w zdrowie i brak bólu. Warto zadbać o nią zanim pojawią się dolegliwości i będzie potrzebna poważna interwencja. 

Kinga Sobiecka, fizjoterapeutka i szkoleniowiec For Good Health

Podobne wpisy