Zachwyt w codzienności – 5 sposobów, by poczuć go częściej

Scrabble tiles arranged to spell 'positive' on a gray textured surface, conveying optimism.

Kiedy ostatnio coś Cię zachwyciło? Jeśli pierwsza myśl to wakacje w górach albo zorza polarna z cudzego Instagrama, warto zadać to pytanie jeszcze raz. Badacze emocji przekonują, że zachwyt w codzienności zdarza się znacznie częściej, niż sądzimy – przy porannej kawie, w drodze do biura, podczas rozmowy z kolegą. Umyka nam, bo patrzymy w ekran albo w kalendarz. A szkoda, bo ta jedna emocja potrafi obniżyć poziom stresu i poprawić nastrój na długo po tym, jak minie.

  1. Zachwyt w codzienności – czym jest i jak działa na mózg – co dzieje się w ciele, gdy coś nas zachwyca
  2. Zachwyt a zdrowie – co pokazują badania – spacery zachwytu, stan zapalny i mniej stresu
  3. Dlaczego w pracy trudno o zachwyt – pośpiech, przebodźcowanie i zawężona uwaga
  4. 5 sposobów na zachwyt w codzienności – proste ćwiczenia na każdy dzień, także w biurze
  5. Zachwyt w zespole – przestrzeń na chwilę oddechu – jak firmy mogą sprzyjać takim momentom

Zachwyt w codzienności – czym jest i jak działa na mózg

Psychologowie opisują zachwyt jako reakcję na coś, co przerasta nasze dotychczasowe wyobrażenia: ogrom, piękno, złożoność albo czyjąś odwagę. Na chwilę zatrzymujemy się, patrzymy jeszcze raz i próbujemy to „pomieścić” w głowie.

Zachwyt ma wyraźny ślad w ciele. Oddech zwalnia, wydech się wydłuża, czasem przechodzi nas dreszcz albo mimowolnie unosimy brwi. Brytyjska psycholożka kliniczna dr Tracy King, cytowana przez magazyn „Happiful”, zauważa, że w codziennym wydaniu ta emocja jest zwykle mniejsza i bardziej cielesna, niż oczekujemy. To moment, w którym umysł cichnie, a zwyczajne rzeczy nabierają wyrazistości.

Badacze nazywają ten stan „małym ja”. Nasze sprawy, terminy i zmartwienia na chwilę tracą na wadze, bo uwaga przenosi się na coś większego. Dla głowy przeciążonej mailami to bardzo cenna przerwa.

Prof. Dacher Keltner z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, który bada zachwyt od ponad dwudziestu lat, zebrał opowieści o nim od ludzi z 26 krajów. Wniosek jest optymistyczny: potrzeba zachwytu tkwi w każdym z nas, a żeby ją zaspokoić, wystarczy się zatrzymać i przyjrzeć.

Zachwyt a zdrowie – co pokazują badania

Najbardziej obrazowe badanie na ten temat przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco. Przez osiem tygodni 52 osoby w starszym wieku chodziły na co najmniej jeden 15-minutowy spacer w tygodniu. Połowa grupy dostała jedną dodatkową wskazówkę: szukać po drodze rzeczy, które je zaskoczą i zachwycą. Wyniki opublikowano w 2020 roku w czasopiśmie „Emotion”.

Uczestnicy „spacerów zachwytu” zgłaszali coraz więcej pozytywnych emocji, w tym wdzięczności i współczucia, a w codziennym życiu odczuwali mniej napięcia. Ciekawy szczegół: robili sobie podczas spacerów selfie i z tygodnia na tydzień zajmowali na nich coraz mniej miejsca, a coraz więcej kadru oddawali otoczeniu. Ich uśmiechy na zdjęciach były przy tym coraz szersze. Grupa kontrolna chodziła na spacery nawet częściej, ale podobnej zmiany nie odnotowano. Różnicę zrobiło nastawienie, nie sam ruch.

Inny trop prowadzi do układu odpornościowego. Zespół dr Jennifer Stellar z Uniwersytetu w Toronto przebadał ponad 200 studentów i sprawdził, które emocje wiążą się z niższym poziomem interleukiny 6, czyli białka będącego markerem stanu zapalnego. Spośród radości, dumy i zadowolenia najsilniejszy związek wykazał właśnie zachwyt. Autorzy zastrzegają, że to korelacja, a nie dowód na związek przyczynowy, ale kierunek jest obiecujący. Przewlekły stan zapalny ma związek z chorobami serca, cukrzycą typu 2 i depresją.

Dlaczego w pracy trudno o zachwyt

Zachwyt potrzebuje szerokiego pola widzenia. Stres robi coś przeciwnego – zawęża uwagę do zagrożenia, zadania, kolejnej pozycji na liście. To ewolucyjnie sensowny mechanizm, tyle że w biurze uruchamia się kilkanaście razy dziennie.

Przeciętny pracownik biurowy spędza na krześle około 1900 godzin rocznie, czyli równowartość 80 pełnych dób, zwykle z wzrokiem utkwionym w ekranie oddalonym o pół metra. Do tego dochodzi presja czasu. Badania prowadzone na Uniwersytecie Harvarda pokazały, że praca pod presją obniża kreatywność nawet o 45%, i to także następnego dnia.

Dr Tracy King mówi o „kulturze dopaminy”, która nagradza szybkość i nowość. Przewijamy, klikamy, przeskakujemy między kartami. Rzeczy subtelne i powolne – światło na ścianie, zapach deszczu, ciekawa myśl współpracownika – przegrywają z kolejnym powiadomieniem. Zachwyt nie znika z naszego otoczenia. Po prostu przestajemy go zauważać.

Dobra wiadomość: tę umiejętność można odzyskać i nie trzeba w tym celu jechać w Tatry. Wystarczy kilka nawyków, które zmieszczą się w zwykłym dniu pracy.

5 sposobów na zachwyt w codzienności

1. Przygotuj ciało

Zachwyt łatwiej poczuć, gdy ciało nie jest w trybie alarmowym. Wyprostuj się, rozciągnij barki, zrób kilka oddechów z wydechem dłuższym od wdechu – na przykład wdech na cztery, wydech na sześć. Taki rytm aktywuje przywspółczulną część układu nerwowego, odpowiedzialną za wyciszenie. Jeśli chcesz poćwiczyć to z zespołem, warsztaty oddechowe For Good Health uczą technik, które działają w trzy minuty.

warsztaty oddechowe

2. Zmniejsz liczbę bodźców

Wycisz powiadomienia na pół godziny, zamknij zbędne karty, zjedz lunch bez telefonu. Mózg, który nie musi bez przerwy przełączać uwagi, zaczyna zauważać więcej. Pomagają też zajęcia z natury powolne: fotografia, rysowanie, gotowanie, praca w ogrodzie, a nawet podlewanie biurowych roślin.

3. Patrz na ludzi

W badaniach Keltnera najczęstszym źródłem zachwytu nie była przyroda, tylko inni ludzie – ich odwaga, dobroć i życzliwość. Badacz nazywa to „pięknem moralnym”. Kolega, który został po godzinach, żeby pomóc nowej osobie. Klientka, która podziękowała ekipie z imienia i nazwiska. Warto takie sytuacje zauważać i nazywać na głos, bo zachwyt jest zaraźliwy.

4. Zrób szczelinę w rutynie

Zwykła rzecz staje się zachwycająca, gdy przestajemy widzieć w niej wyłącznie funkcję. Filiżanka kawy to także ziarna zebrane na drugim końcu świata, droga przez ocean i ręce baristy. Ulubiona piosenka brzmi inaczej, gdy przez całe trzy minuty śledzisz tylko linię basu. Takie ćwiczenie zajmuje chwilę i można je wykonać przy biurku.

5. Wyjdź na spacer zachwytu

Weź przykład z uczestników badania z San Francisco: 15 minut raz w tygodniu, bez słuchawek, z jednym pytaniem w głowie – co dziś mnie zaskoczy? Może to być ta sama trasa, którą chodzisz codziennie. Sygnały, że to działa, są subtelne: zwalniasz krok, wydłuża Ci się wydech, czujesz lekkie zdziwienie. Po kilku tygodniach takich spacerów łatwiej zauważać podobne momenty także w pracy.

Zachwyt w zespole – przestrzeń na chwilę oddechu

Zachwytu nie da się zaplanować w kalendarzu, ale można stworzyć mu warunki. W biurze oznacza to przede wszystkim przerwy, które naprawdę są przerwami: kilka minut z dala od ekranu, ruch, kontakt z drugim człowiekiem.

Firmy, z którymi współpracujemy, coraz częściej wprowadzają takie momenty na stałe. Krótka aktywna przerwa z fizjoterapeutą rozluźnia ciało i odrywa wzrok od monitora. Sesja masażu w biurze obniża poziom kortyzolu o 25-27% i podnosi poziom serotoniny o 30%, a wraz z napięciem w karku często znika też gonitwa myśli. Pracownicy oceniają masaż biurowy w Strefie Regeneracji na 5/5 w 97% ankiet.

masaż biurowy

Liczy się też kultura organizacji. Zespół, w którym docenia się czyjąś pomoc, odwagę czy dobry pomysł, daje ludziom więcej okazji do doświadczania „piękna moralnego”, o którym pisze Keltner. Jeśli szukasz sposobów, by wpleść dbałość o dobrostan psychiczny w codzienność swojego zespołu, zobacz, jak działa program Zdrowe Biuro.

Podsumowanie

Zachwyt w codzienności nie wymaga dalekich podróży, tylko odrobiny uwagi. Badania pokazują, że nawet kwadrans tygodniowo spędzony na szukaniu tego, co zaskakuje, poprawia nastrój, zmniejsza napięcie i wzmacnia życzliwość wobec innych. Wystarczy spokojniejszy oddech, mniej bodźców i otwartość na ludzi wokół. Co dziś mogłoby Cię zachwycić, gdybyś na chwilę podniósł lub podniosła wzrok znad ekranu?

Podobne wpisy